Esgidiau

Gall lymffoedema weithiau achosi chwyddo yn eich traed a/neu fysedd traed, gan ei gwneud hi'n anodd dod o hyd i esgidiau cyfforddus a phriodol i'w gwisgo. Fel arfer mae'r chwydd yn gwneud eich traed yn lletach heb fod yn hirach, felly efallai na fydd cynyddu maint bob amser yn helpu.

Ar yr LYMPROM© (yr holiadur ar sut mae lymffoedema yn eich cynhyrfu), dywedodd dros hanner ein cleifion ei bod yn anodd cael esgidiau a dillad sy'n ffitio a'i fod yn effeithio'n sylweddol ar eich bywyd o ddydd i ddydd.  Felly, mae'n amlwg yn rhywbeth sy'n effeithio'n fawr ar lawer ohonoch.

Mae'r tudalen hon yn grynodeb o sut mae pobl eraill sydd â lymffoedema wedi ymdopi a rhai o'u syniadau. Mae yna hefyd rai argymhellion ar ofalu am eich traed a dolenni ar gyfer cyflenwyr a allai fod yn ddefnyddiol i chi.

Os oes gennych lymffoedema yn eich traed, mae'n bosibl y byddwch yn gweld y bydd eich esgidiau arferol yn teimlo'n dynnach nag arfer. Os ydynt yn rhy dynn, gallant achosi rhwbio neu bothelli ar eich croen gan eich rhoi mewn perygl o haint. Bydd hefyd yn anghyfforddus iawn i gerdded.  Weithiau ni fydd y strapiau bellach yn ffitio dros ben eich troed neu ffêr ac ni fyddant yn cau, felly mae'r esgid yn ansefydlog.

Os yw'ch esgidiau'n rhy fawr yna gall y lymffoedema gronni mewn mannau sy'n gwaethygu'r chwydd. Cofiwch os nad yw'ch esgidiau'n ffitio'n iawn, rydych chi'n wynebu risg uwch o gwympo.

Mae'n bwysig dod o hyd i'r esgid fwyaf cefnogol posibl, a all addasu i'ch chwydd ac na fydd yn torri i mewn i'ch croen ac achosi problemau pellach, fel y delweddau hyn isod:

Chwiliwch am nodweddion dylunio penodol fel:

1. Maint - Dylai fod tua 12mm (1/2") bob amser o ddiwedd y bys troed hiraf i ddiwedd yr esgid.
2. Lled a Dyfnder - Digon o ddyfnder a lled wrth belen eich troed yn sicrhau digon o le ar gyfer bysedd eich traed ac unrhyw orthoses eraill.
3. Ffasnin - Mae ffasnin diogel yn well; megis lasyn neu Velcro.
4. Mewnosodiad/Mewnwadnau - Gwiriwch yr esgidiau i weld a oes modd tynnu'r mewnosodiad/mewnwadn. Gall mewnosodiadau/mewnwadnau symudadwy gynnig dyfnder ychwanegol ar gyfer orthoses eraill.
5. Cownter sawdl - Dylai fod yn gadarn a chynnig cefnogaeth i'r sawdl.
6. Uchder y Sawdl - Ni ddylai uchder y sawdl fod yn uwch na 30mm (1¼") ac osgoi sylfaen sawdl cul.
7. Proffil y Wadn - Dylai ddarparu gafael da ac amsugno sioc. Mae'n ddefnyddiol ystyried unedau wadn sydd â lefel dda o glustogi ac sy'n ddigon trwchus i amddiffyn y traed pe bai chi'n sefyll ar wrthrych miniog.

Mae rhai pobl yn hoffi esgidiau ffitio llydan neu lydan ychwanegol sy'n dod gyda strapiau estyn yn y blaen. Mae'n well gan eraill esgidiau gyda lasyn neu esgidiau Velcro y gellir eu haddasu'n hawdd i greu mwy o le. Os yw lasys yn anodd eu cyrraedd neu eu codi, ystyriwch yr opsiwn o lasys elastig, mae llawer o frandiau ar gael.

• Mae sliperi yn iawn i'w gwisgo ond cofiwch y rheol o sicrhau bod yn rhaid iddynt ffitio'n dda fel yr uchod a bod yn gefnogol o amgylch y sawdl a chau i mewn ar flaenau'ch traed i'w hamddiffyn. Mae rhai pobl yn cadw ail bâr o'u hoff esgid fel "esgid tŷ".

• O ran trio ar esgidiau cofiwch y gall eich chwyddo gynyddu yn ystod y dydd felly efallai nad bore yw'r amser gorau i roi cynnig arnynt.

• Esgidiau nad ydynt yn gefnogol sy'n ffitio'n wael fel fflip-flops neu sliperi miwl sy'n caniatáu i'r traed fflipio o gwmpas a chynyddu'r risg o gwympo.

• Anaml y bydd esgidiau llithro ymlaen yn addas a gallant gynyddu eich risg o gwympo.

• Er bod llawer o bobl wrth eu bodd yn gwisgo sandalau a fflip-fflops yn yr haf, rydym yn argymell esgidiau â gorchudd i'w hamddiffyn rhag glaw a baw gan y gallech fod yn agored i heintiau.

• Gwisgo sodlau uwchlaw'r uchder a awgrymir.

• Osgowch esgidiau sydd â strapiau tenau ar draws blaen y traed gan y gallai achosi i'r chwydd ledaenu naill ochr i'r strap fel y llun isod.

Osgoi torri'r esgid i'w orfodi i ffitio; bydd hyn yn achosi i'r hylif gronni yn y droed (gweler y llun uchod).

Gall “strap”/esgid sydd wedi'i ffitio'n wael achosi cronni hylif yn y traed. Rydyn ni eisiau i'r hylif deithio yn ôl i fyny'r goes. Bydd eich dillad cywasgu yn hyrwyddo hyn ond bydd esgid wedi'i ffitio'n dda yn helpu.

Oes. Y nod yma yw hybu cysur a lleihau'r risg o haint.

• Golchwch a sychwch eich traed yn rheolaidd yn enwedig rhwng bysedd eich traed. Os oes gennych unrhyw ardaloedd llaith rhwng bysedd eich traed sy'n cosi, gall fod yn haint ffwngaidd. Gofynnwch i'ch fferyllydd am gyngor.

• Lleithwch eich croen ar eich traed hefyd i atal unrhyw groen caled.

• Gall ewinedd sy'n rhy hir achosi anghysur ac effeithio ar sut mae'ch esgidiau'n ffitio; gallant hefyd torri i mewn a bod yn risg haint. Mae'n well cynnal eich ewinedd gyda bwrdd emeri bob wythnos, er mwyn osgoi unrhyw risg o dorri'ch croen.

• Os na allwch gynnal eich ewinedd eich hun, efallai y bydd angen i chi ofyn am gefnogaeth gan eraill i wneud hynny.

• Cofiwch, gallwch chi hefyd ddefnyddio drych neu'ch ffôn, i wirio cyflwr eich traed.

I’ch helpu i’ch cadw’n ddiogel ar eich traed yn ystod rhwymo gallwn roi “esgidiau rhwymyn” ichi ar bresgripsiwn fel yr un yn y llun. Byddwch yn ymwybodol mai dim ond tra byddwch angen rhwymyn y mae'r rhain i'w defnyddio. Bydd eich therapydd lymffoedema yn eich cynghori.

Mae'r rhan fwyaf o bobl â lymffoedema wedi rhoi cynnig ar lawer o weithgynhyrchwyr neu siopau gwahanol i ddod o hyd i'r hyn a weithiodd iddynt. Mae siopau stryd fawr ac archfarchnadoedd yn lle gwych i ddechrau, fodd bynnag canfu llawer fod siopau ar-lein yn ei gwneud yn haws. Mae'n werth nodi y gallai fod gan rai o'r manwerthwyr hyn stociwr yn agos atoch chi, felly os yw'n well gennych “roi cynnig arni cyn prynu” gwnewch ychydig o chwiliadau Google i weld lle mae y siop agosaf atoch chi a gallwch gysylltu â nhw'n uniongyrchol wedyn.

Mae'r rhestr o fanwerthwyr isod yn seiliedig ar argymhellion cleifion - felly rydym yn gobeithio y bydd y dolenni isod yn rhoi rhestr dda o fanwerthwyr i chi ddewis ohonynt. Nid yw'n holl gynhwysfawr a byddem wrth ein bodd â'ch adborth os ydych wedi dod o hyd i un y byddech yn ei argymell.

Weithiau, os nad yw'r gwahaniaeth maint yn rhy fawr, gall mewnsodiad fod yn opsiwn. Fodd bynnag, o bryd i'w gilydd mae un droed o faint hollol wahanol i'r llall. Bydd rhai siopau yn helpu gyda'r broblem hon ac yn rhoi gostyngiad os oes angen dwy esgid o wahanol feintiau arnoch chi. Rydym wedi rhoi dolenni isod o ddau gwmni y gwyddom sy'n cynnig y gwasanaeth hwn (dywedwch wrthym os ydych yn gwybod am rai eraill).